logo
Útgivið 23. januar 2024

Kanningartilboð av nýføðingum víðkað til 25 sjúkur


Frá 15. januar í ár verða allir nýføðingar í Føroyum, sum fáa blóðroynd tikna úr hælinum – sonevndu PKU-royndina, nú kannaðir fyri seks sjúkur afturat. Tað merkir, at nýføðingar nú verða kannaðir fyri tilsamans 25 álvarsligar, viðføddar sjúkur. Tað er Statens Serum Institut, sum stendur fyri kanningunum.

Kanningarnar av hælblóðroyndum hjá nýføðingum hava við sær, at til ber at finna og viðgera sjáldsamar sjúkur, áðrenn tær elva til óbótaligan skaða á heila og gøgn, ella hava við sær álvarsamt sálarligt ella kropsligt brek. Uppískoytini í kanningarætlanina hava eitt nú við sær, at børn nú verða kannað fyri galaktosemi, sum er ein sjáldsom stoffskiftissjúka, sum ger, at kroppurin ikki megnar at niðurbróta mjólkarsukur. Børn, sum verða fødd við galaktosemi, gerast ógvuliga sjúk longu fyrstu vikurnar eftir føðing. Verður sjúkan ikki viðgjørd, doyggja flestu børnini av livra- og nýraviknan.

Sjáldsamar sjúkur

Tær seks sjúkurnar, sum eru lagdar afturat kanningarætlanini, eru ógvuliga sjáldsamar. Ætlanin fevnir tó eisini um sjúkur, sum eru lutfalsliga vanligar í Føroyum, eitt nú CTD og cystiska fibrosu. Tað serstaka við øllum sjúkunum í kanningarætlanini er, at tað er trupult at varnast nøkur sjúkutekin, áðrenn óbótaligur skaði longu er hendur. Verður sjúkan staðfest tíðliga, kann meginparturin av børnunum fáa viðgerð og sostatt mennast normalt. Kanningætlanin hevur við sær, at um 70 børn í danska ríkinum árliga verða sett í lívneyðuga viðgerð. Donsku heilsumyndugleikarnir hava eftir tilmæli frá Dansk pædriatrisk screeningsudvalg gjørt av at leggja hesar seks sjúkurnar afturat kanningarætlanini, sum altso eisini fevnir um føroysk børn.

Kanningar av nýføðingum

Síðan 1982 hava foreldur at øllum nýføddum børnum í danska kongaríkinum fingið tilboð um, at ein sonevnd PKU-blóðroynd verður tikin av barninum fyri at kanna, um barnið hevur ávísar álvarssamar sjúkur. Kanningarnar verða gjørdar út frá nøkrum blóðsdropum úr hælunum á nýføðingunum, og royndin skal takast 48-72 tímar eftir føðing. Blóðroyndin verður goymd og skrásett á einum PKU-korti, sum verður goymt í einum biobanka hjá Statens Serum Institut í Danmark.
Tær seks sjúkurnar, sum nú eru lagdar afturat kanningunum, eru:

  • Galaktosemi
  • Karnitin/acylkarnitin translocase mangul (CACT)
  • Karnitin-palmitoyltransferase 1a mangul (CPT-1)
  • Karnitin-palmitoyltransferase 2 mangul (CPT-2)
  • Klassisk homocystinuri - cystationin-beta-syntetase defekt (CBS-HCU)
  • Mukopolysakkaridose typa 1

Til ber at lesa um allar tær 25 sjúkurnar, sum eru við í kanningarætlanini her.

Onnur kunning

  1. Útgivið 18. jun. 2024
    Starvslesandi til Heilsustýrið
  2. Útgivið 14. jun. 2024
    Kunningartiltak um Genomisk Medicin og FarGen
  3. Útgivið 12. jun. 2024
    Tíðindaskriv: Ættarbandsskráin tøk í Vanga-appini
  4. Útgivið 11. jun. 2024
    Samstarv um føroysk kostráð
  5. Útgivið 03. jun. 2024
    Tíðindaskriv: Nikotin vandamikið fyri børn og ung
  6. Útgivið 31. mai 2024
    Tíðindaskriv: Fólkaheilsustýrið skift navn til Heilsustýrið
  7. Útgivið 22. mai 2024
    Leiðreglur fyri reingerð
  8. Útgivið 14. mai 2024
    ES-kommisjónin viðurkennir ABC fyri sálarliga heilsu
  9. Útgivið 30. apr. 2024
    Vestmanna kommuna samstarvsfelagi í ABC
  10. Útgivið 22. apr. 2024
    Tíðindaskriv: Vit viga ov nógv
  11. Útgivið 17. apr. 2024
    Gransking krevur samtykki
  12. Útgivið 16. apr. 2024
    Fólkaheilsufrøðingur til Fólkaheilsustýrið
  13. Útgivið 21. mar. 2024
    Føroyingar roykja nógv meira enn aðrir norðurlendingar
  14. Útgivið 19. mar. 2024
    Løgfrøðingur til Fólkaheilsustýrið
  15. Útgivið 08. mar. 2024
    Samstarvsavtala við Genomisk Medisin á Ríkissjúkrahúsinum
  16. Útgivið 01. mar. 2024
    ABC samstarvsfundur og nýggjur samstarvsfelagi
  17. Útgivið 22. feb. 2024
    FarGen miðvísari til verka
  18. Útgivið 09. feb. 2024
    Stovnarin av ABC fyri sálarliga heilsu vitjar í Føroyum
  19. Útgivið 01. feb. 2024
    PKU-kortini hjá føroyingum flyta til Føroya
  20. Útgivið 29. jan. 2024
    Vend í tølunum fyri umfarssjúkur