logo
Útgivið 23. januar 2024

Kanningartilboð av nýføðingum víðkað til 25 sjúkur


Frá 15. januar í ár verða allir nýføðingar í Føroyum, sum fáa blóðroynd tikna úr hælinum – sonevndu PKU-royndina, nú kannaðir fyri seks sjúkur afturat. Tað merkir, at nýføðingar nú verða kannaðir fyri tilsamans 25 álvarsligar, viðføddar sjúkur. Tað er Statens Serum Institut, sum stendur fyri kanningunum.

Kanningarnar av hælblóðroyndum hjá nýføðingum hava við sær, at til ber at finna og viðgera sjáldsamar sjúkur, áðrenn tær elva til óbótaligan skaða á heila og gøgn, ella hava við sær álvarsamt sálarligt ella kropsligt brek. Uppískoytini í kanningarætlanina hava eitt nú við sær, at børn nú verða kannað fyri galaktosemi, sum er ein sjáldsom stoffskiftissjúka, sum ger, at kroppurin ikki megnar at niðurbróta mjólkarsukur. Børn, sum verða fødd við galaktosemi, gerast ógvuliga sjúk longu fyrstu vikurnar eftir føðing. Verður sjúkan ikki viðgjørd, doyggja flestu børnini av livra- og nýraviknan.

Sjáldsamar sjúkur

Tær seks sjúkurnar, sum eru lagdar afturat kanningarætlanini, eru ógvuliga sjáldsamar. Ætlanin fevnir tó eisini um sjúkur, sum eru lutfalsliga vanligar í Føroyum, eitt nú CTD og cystiska fibrosu. Tað serstaka við øllum sjúkunum í kanningarætlanini er, at tað er trupult at varnast nøkur sjúkutekin, áðrenn óbótaligur skaði longu er hendur. Verður sjúkan staðfest tíðliga, kann meginparturin av børnunum fáa viðgerð og sostatt mennast normalt. Kanningætlanin hevur við sær, at um 70 børn í danska ríkinum árliga verða sett í lívneyðuga viðgerð. Donsku heilsumyndugleikarnir hava eftir tilmæli frá Dansk pædriatrisk screeningsudvalg gjørt av at leggja hesar seks sjúkurnar afturat kanningarætlanini, sum altso eisini fevnir um føroysk børn.

Kanningar av nýføðingum

Síðan 1982 hava foreldur at øllum nýføddum børnum í danska kongaríkinum fingið tilboð um, at ein sonevnd PKU-blóðroynd verður tikin av barninum fyri at kanna, um barnið hevur ávísar álvarssamar sjúkur. Kanningarnar verða gjørdar út frá nøkrum blóðsdropum úr hælunum á nýføðingunum, og royndin skal takast 48-72 tímar eftir føðing. Blóðroyndin verður goymd og skrásett á einum PKU-korti, sum verður goymt í einum biobanka hjá Statens Serum Institut í Danmark.
Tær seks sjúkurnar, sum nú eru lagdar afturat kanningunum, eru:

  • Galaktosemi
  • Karnitin/acylkarnitin translocase mangul (CACT)
  • Karnitin-palmitoyltransferase 1a mangul (CPT-1)
  • Karnitin-palmitoyltransferase 2 mangul (CPT-2)
  • Klassisk homocystinuri - cystationin-beta-syntetase defekt (CBS-HCU)
  • Mukopolysakkaridose typa 1

Til ber at lesa um allar tær 25 sjúkurnar, sum eru við í kanningarætlanini her.

Onnur kunning

  1. Útgivið 09. feb. 2024
    Stovnarin av ABC fyri sálarliga heilsu vitjar í Føroyum
  2. Útgivið 01. feb. 2024
    PKU-kortini hjá føroyingum flyta til Føroya
  3. Útgivið 29. jan. 2024
    Vend í tølunum fyri umfarssjúkur
  4. Útgivið 10. jan. 2024
    Visit Faroe Islands Meetings skrivað grein um ABC
  5. Útgivið 05. jan. 2024
    Móttøka í Fólkaheilsustýrinum
  6. Útgivið 02. jan. 2024
    Tíðindaskriv: Farsóttarøkið á føroyskar hendur
  7. Útgivið 28. des. 2023
    Ver virkin í 31 dagar
  8. Útgivið 27. des. 2023
    Almenn móttøka í Fólkaheilsustýrinum
  9. Útgivið 22. des. 2023
    Jóla- og nýggjársheilsan
  10. Útgivið 21. des. 2023
    Legg av 2024
  11. Útgivið 04. des. 2023
    Jólakalendari hjá Fólkaheilsustýrinum
  12. Útgivið 27. nov. 2023
    Vinnararnir funnir
  13. Útgivið 24. nov. 2023
    Átøk í ABC vikuni skapt nýggjar felagsskapir
  14. Útgivið 17. nov. 2023
    Tíðindaskriv: 5.104 ferðir takk
  15. Útgivið 14. nov. 2023
    Hevur tú diabetes?
  16. Útgivið 13. nov. 2023
    Freistin er á midnátt
  17. Útgivið 03. nov. 2023
    Tíðindaskriv: Hvussu hevur tú tað, føroyingur?
  18. Útgivið 18. okt. 2023
    FarGen tørvar menn
  19. Útgivið 16. okt. 2023
    Hvussu ber til at fáa eitt heilt samfelag at trívast?
  20. Útgivið 05. okt. 2023
    Koppsetingar 2023/2024