logo
Útgivið 03. mars 2023

Dyrgja eftir mannfólki, eysturoyingum og fólki yvir 70 ár


FarGen rundaði 1.000 luttakarar fyri stuttum. Undirtøkan fyri at verða partur av føroyskari ílegugransking er breið millum føroyingar, hóast ávísir bólkar tykjast vera lættari at røkka enn aðrir. Tey 18-19 ára gomlu og fólk í 50-árunum eru best umboðað higartil, eins og kvinnurnar stuðla serliga væl undir. Sandoyggin og Suðurstreymoy eru lutfalsliga yvirumboðað, meðan longur er millum eysturoyingarnar.     

FarGen 2 fór av álvara í gongd í september 2022, og hevur havt fastar upplatingartíðir í Havn og í Klaksvík, eins og vitjanir eisini hava verið í øllum teimum størru oyggjunum. Málið er 3.500 luttakarar, og ynskiligt er at fáa umboðan av m.a. kyni, aldri og landafrøði, sum samsvarar lutfalsliga við føroyska fólkið. Sostatt eru mál sett fyri ymsu økini í landinum, og her er Sandoyggin langt á odda við 64 % av ásetta luttakaratalinum, og ein góður triðingur er rokkin í Suðurstreymoy. Eysturoyggin liggur niðri á 18 %, men frágreiðingin er hugsandi, at kanningar higartil bert eru gjørdar eina ferð har, umframt tað at fólk búgva rættiliga spjatt í Eysturoynni.

Fyri at luttaka í FarGen skalt tú vera minst 18 ár, og flestu aldursbólkar eru rímiliga væl umboðaðir, nú luttakaratalið er farið um tey 1.000. Kortini sæst, at trupult er at røkka fólki omanfyri 70 ár, og serliga trupult at fanga fólk, sum eru 80 ár og eldri. Noomi O. Gregersen, verkætlanarleiðari, staðfestir, at serstøk átøk skulu til fyri at fáa eldru føroyingarnar at gerast partur av FarGen. ”Vit hoyra javnan eldri fólk siga, at tey meta ikki sína luttøku at vera viðkomandi fyri verkætlanir sum okkara, tí teirra lívsskeið er skjótt runnið. Sannleikin er tvørturímóti, at vit hava tørv á øllum aldursbólkum, so vit m.a. kunnu gera samanberandi greiningar. Vit vita eisini, at føroyingar gerast lutfalsliga gamlir, og tað kundi verið áhugavert at farið undir nærri kanningar á tí økinum. Tí er umráðandi, ikki minst fyri eftirtíðina, at savna ílegu- og heilsudátur breitt millum føroyingar”.

Kvinnur vísa sum heild størri áhuga fyri at luttaka í granskingarverkætlanum sum FarGen, og í løtuni eru 61 % av luttakarunum kvinnur, so talan er um eina skeikling í mun til kynsbýtið í Føroyum. Út frá ásettu málunum fyri FarGen, so eru menninir komnir upp á 21 % av ynskiliga luttakaratalinum, meðan kvinnurnar hava rokkið 36 %.

FarGen savnar lívfrøðiligt tilfar frá føroyingum og fær kanningar í lag, sum kunnu menna møguleikarnar fyri sjúkufyribyrging og -viðgerð. FarGen 2 hevur trý ítøkilig mál: 1) At kanna fýra sjúkur við høgum títtleika í Føroyum: Diabetes, blóðtrýst, tarmbrunasjúku og ávísar giktarsjúkur. 2) At menna føroyska tilvísingargenomið, sum vísir miðal ílegusamansetingina hjá føroyingum. 3) At kanna hvussu tætt skyldir føroyingar eru í dag og fáa kunnleika um søguna hjá føroysku populatiónini.

FarGen er eitt samstarv millum Fólkaheilsustýrið, Sjúkrahúsverkið, Københavns Universitet, Ríkissjúkrahúsið og amerikansku fyritøkuna, Variant Bio.

Onnur kunning

  1. Útgivið 09. feb. 2024
    Stovnarin av ABC fyri sálarliga heilsu vitjar í Føroyum
  2. Útgivið 01. feb. 2024
    PKU-kortini hjá føroyingum flyta til Føroya
  3. Útgivið 29. jan. 2024
    Vend í tølunum fyri umfarssjúkur
  4. Útgivið 23. jan. 2024
    Kanningartilboð av nýføðingum víðkað til 25 sjúkur
  5. Útgivið 10. jan. 2024
    Visit Faroe Islands Meetings skrivað grein um ABC
  6. Útgivið 05. jan. 2024
    Móttøka í Fólkaheilsustýrinum
  7. Útgivið 02. jan. 2024
    Tíðindaskriv: Farsóttarøkið á føroyskar hendur
  8. Útgivið 28. des. 2023
    Ver virkin í 31 dagar
  9. Útgivið 27. des. 2023
    Almenn móttøka í Fólkaheilsustýrinum
  10. Útgivið 22. des. 2023
    Jóla- og nýggjársheilsan
  11. Útgivið 21. des. 2023
    Legg av 2024
  12. Útgivið 04. des. 2023
    Jólakalendari hjá Fólkaheilsustýrinum
  13. Útgivið 27. nov. 2023
    Vinnararnir funnir
  14. Útgivið 24. nov. 2023
    Átøk í ABC vikuni skapt nýggjar felagsskapir
  15. Útgivið 17. nov. 2023
    Tíðindaskriv: 5.104 ferðir takk
  16. Útgivið 14. nov. 2023
    Hevur tú diabetes?
  17. Útgivið 13. nov. 2023
    Freistin er á midnátt
  18. Útgivið 03. nov. 2023
    Tíðindaskriv: Hvussu hevur tú tað, føroyingur?
  19. Útgivið 18. okt. 2023
    FarGen tørvar menn
  20. Útgivið 16. okt. 2023
    Hvussu ber til at fáa eitt heilt samfelag at trívast?